Bé học xem giờ

“Mẹ ơi, bao giờ mình đi công viên?”, “Ngày mai là khi nào?”, “Sao năm phút lâu thế?” là những câu hỏi thường gặp ở trẻ 4–5 tuổi.

Ở giai đoạn này, trẻ bắt đầu quan tâm đến thời gian nhưng chưa hiểu đầy đủ những khái niệm trừu tượng như phút, giờ, ngày hoặc tuần.

Đối với người lớn, chờ mười phút là điều khá đơn giản. Nhưng với một em bé đang háo hức đi chơi, khoảng thời gian ấy có thể khiến con cảm thấy rất lâu.

Ba mẹ có thể giúp trẻ làm quen với thời gian thông qua những hoạt động hằng ngày thay vì bắt đầu bằng việc học đọc đồng hồ.

Trẻ mẫu giáo hiểu thời gian thế nào?

Ở tuổi 4–5, nhiều trẻ có thể nhận biết một số trình tự quen thuộc.

Ví dụ, bé hiểu rằng sau khi ăn tối sẽ đến giờ đánh răng và đi ngủ.

Trẻ cũng bắt đầu sử dụng những từ như hôm qua, hôm nay hoặc ngày mai.

Tuy nhiên, việc sử dụng chưa phải lúc nào cũng chính xác.

Một số bé có thể gọi mọi sự kiện trong quá khứ là “hôm qua”.

Đây là biểu hiện thường gặp khi trẻ đang xây dựng khái niệm thời gian.

Bắt đầu từ trình tự hoạt động

Cách dễ hiểu nhất để giới thiệu thời gian là thông qua những việc diễn ra theo thứ tự.

Ba mẹ có thể nói: “Mình ăn sáng trước, sau đó đi học”.

Hoặc: “Sau khi tắm xong, con sẽ đọc sách rồi đi ngủ”.

Những câu nói này giúp trẻ nhận biết sự kiện nào xảy ra trước và sau.

Có thể sử dụng tranh ảnh minh họa các hoạt động trong ngày.

Ví dụ, hình mặt trời mọc tượng trưng cho buổi sáng, còn hình chiếc giường gợi nhắc giờ ngủ.

Không cần yêu cầu trẻ nhớ lịch trình quá chi tiết.

Phân biệt hôm qua, hôm nay và ngày mai

Ba mẹ có thể trò chuyện về những sự kiện gần gũi.

Ví dụ: “Hôm qua mình đến thăm bà”.

“Hôm nay con đi học”.

“Ngày mai cả nhà sẽ đi công viên”.

Khi kết hợp với trải nghiệm thật, trẻ có thể dần hiểu sự khác biệt.

Nếu bé sử dụng sai từ, người lớn có thể sửa nhẹ nhàng.

Ví dụ: “À, chuyện đó xảy ra hôm qua, không phải ngày mai”.

Không cần liên tục kiểm tra khiến trẻ mất hứng thú.

Dùng lịch đơn giản

Một tờ lịch có hình ảnh có thể giúp trẻ làm quen với ngày và tuần.

Ba mẹ có thể đánh dấu những sự kiện đặc biệt như sinh nhật, ngày đi chơi hoặc buổi thăm ông bà.

Mỗi sáng, gia đình cùng xem hôm nay là ngày nào.

Với trẻ nhỏ, nên tập trung vào một vài sự kiện gần thay vì giải thích toàn bộ hệ thống lịch.

Có thể sử dụng hình dán để đánh dấu ngày đã trôi qua.

Tuy nhiên, không nên tạo áp lực rằng trẻ phải đọc thành thạo ngày tháng trước khi vào lớp lớn.

Đồng hồ có giúp ích không?

Một chiếc đồng hồ đồ chơi có kim lớn có thể giúp trẻ làm quen với hình dạng và các con số.

Ba mẹ có thể giới thiệu kim giờ, kim phút khi con tỏ ra hứng thú.

Tuy nhiên, nhiều trẻ 4–5 tuổi chưa thể đọc đồng hồ kim chính xác.

Điều này không nhất thiết là dấu hiệu chậm phát triển.

Thay vì yêu cầu trẻ ghi nhớ giờ phức tạp, có thể bắt đầu bằng những thời điểm quen thuộc như giờ ăn hoặc giờ đi ngủ.

Đồng hồ nên được sử dụng như công cụ khám phá, không phải bài kiểm tra.

Dạy trẻ chờ đợi

Một trong những ứng dụng thực tế của khái niệm thời gian là giúp trẻ học cách chờ.

Khi ba mẹ nói “Chờ một chút”, trẻ có thể không biết phải chờ bao lâu.

Người lớn nên đưa ra lời giải thích cụ thể hơn.

Ví dụ: “Mẹ rửa xong ba chiếc bát này rồi sẽ chơi với con”.

Hoặc sử dụng đồng hồ hẹn giờ trực quan phù hợp để trẻ quan sát thời gian trôi qua.

Không nên dùng thời gian chờ quá dài so với khả năng của bé.

Đồng thời, ba mẹ cần cố gắng thực hiện lời hứa.

Thời gian qua những thay đổi tự nhiên

Trẻ có thể hiểu thời gian thông qua sự thay đổi của môi trường.

Buổi sáng có ánh sáng mặt trời, buổi tối trời tối dần.

Một hạt giống cần nhiều ngày để nảy mầm.

Một chiếc bánh cần thời gian để chín.

Ba mẹ có thể cùng con quan sát và ghi lại những thay đổi này.

Tuy nhiên, những hoạt động có nguồn nhiệt cần được người lớn thực hiện, không để trẻ tự tiếp xúc với bếp hoặc lò nướng.

Tránh dùng thời gian để gây áp lực

Một số người lớn thường nói: “Con còn một phút, không xong là mẹ bỏ đi”.

Những lời đe dọa có thể khiến trẻ lo lắng mà chưa chắc giúp bé hiểu thời gian tốt hơn.

Thay vào đó, hãy thông báo trước khi chuyển hoạt động.

Ví dụ: “Con chơi thêm một lượt nữa, rồi mình cất đồ”.

Nếu sử dụng đồng hồ hẹn giờ, nên giải thích trước và duy trì cách thực hiện nhất quán.

Mục tiêu là giúp trẻ dự đoán sự thay đổi, không phải khiến con sợ hết giờ.

BabyFun và trò chơi thời gian

Đối với BabyFun, chủ đề thời gian có thể kết hợp với đồng hồ đồ chơi, bộ tranh trình tự hoặc những trò chơi mô phỏng sinh hoạt.

Ba mẹ có thể cùng trẻ sắp xếp hình ảnh theo thứ tự: thức dậy, ăn sáng, đi học và đi ngủ.

Các trò chơi xếp hình theo trình tự cũng giúp bé luyện khả năng ghi nhớ và tổ chức hoạt động.

BabyFun có thể chia sẻ những ý tưởng sử dụng đồ chơi để giúp trẻ làm quen với thời gian một cách trực quan.

Tuy nhiên, không nên đặt mục tiêu trẻ phải đọc đồng hồ thành thạo quá sớm.

Hiểu thời gian là một quá trình phát triển dần dần. Khi được tiếp xúc với lịch sinh hoạt, những lời giải thích cụ thể và trò chơi phù hợp, trẻ sẽ từng bước nhận biết trình tự, thời lượng và sự thay đổi trong cuộc sống.