Trò chuyện cùng bé

Nhiều ba mẹ cho rằng chỉ khi trẻ bắt đầu nói được những từ đầu tiên thì việc dạy ngôn ngữ mới thực sự quan trọng. Tuy nhiên, quá trình học giao tiếp đã bắt đầu từ rất sớm, ngay khi bé nghe giọng nói và quan sát khuôn mặt người chăm sóc.

Trong những tháng đầu đời, trẻ chưa hiểu được toàn bộ nội dung câu nói nhưng vẫn có thể nhận biết âm thanh, nhịp điệu và cảm xúc.

Những cuộc trò chuyện đơn giản mỗi ngày chính là cơ hội để bé làm quen với ngôn ngữ và xây dựng mối quan hệ gần gũi với gia đình.

Bé nghe và học từ khi nào?

Ngay từ khi chào đời, trẻ đã có khả năng phản ứng với âm thanh.

Bé có thể chú ý đến giọng nói quen thuộc và thay đổi biểu hiện khi nghe người chăm sóc trò chuyện.

Trong những tháng tiếp theo, trẻ bắt đầu phát ra nhiều âm thanh hơn.

Ban đầu có thể là tiếng ê a, sau đó dần xuất hiện những âm tiết đa dạng.

Những âm thanh này chưa phải lời nói hoàn chỉnh.

Tuy nhiên, chúng là một phần của quá trình phát triển giao tiếp.

Ba mẹ có thể khuyến khích bằng cách chú ý và đáp lại khi bé phát ra âm thanh.

Trò chuyện khi chăm sóc hằng ngày

Không cần dành riêng một khoảng thời gian dài để dạy trẻ nói.

Ba mẹ có thể trò chuyện ngay trong những hoạt động quen thuộc.

Khi thay tã, có thể nói: “Mẹ thay tã sạch cho con nhé”.

Khi mặc áo, hãy giải thích: “Bây giờ mình mặc áo vào nào”.

Khi bế bé đến cửa sổ, người lớn có thể giới thiệu ánh sáng, cây cối hoặc những âm thanh bên ngoài.

Những câu ngắn, rõ ràng và gắn với hành động giúp trẻ dần làm quen với ngôn ngữ.

Điều quan trọng là giọng nói tự nhiên và sự tương tác qua lại.

Đợi bé phản hồi

Một cuộc trò chuyện không nhất thiết phải có hai người biết nói.

Khi ba mẹ nói với trẻ, hãy dừng lại một chút để quan sát phản ứng.

Bé có thể nhìn vào mắt người lớn, mỉm cười, cử động tay chân hoặc phát ra âm thanh.

Ba mẹ có thể đáp lại như thể đang tiếp tục cuộc trò chuyện.

Ví dụ, khi bé phát ra tiếng “a”, người lớn có thể mỉm cười và nói: “À, con đang kể chuyện với mẹ à?”.

Cách tương tác luân phiên này giúp trẻ làm quen với nhịp giao tiếp.

Trẻ dần hiểu rằng âm thanh và hành động của mình có thể nhận được phản hồi.

Có nên nói giọng trẻ con?

Nhiều người tự nhiên thay đổi giọng khi trò chuyện với em bé.

Họ nói chậm hơn, lên xuống giọng rõ hơn và thể hiện cảm xúc nhiều hơn.

Kiểu nói này thường được gọi là giọng nói hướng đến trẻ nhỏ.

Nó có thể giúp thu hút sự chú ý của bé.

Tuy nhiên, ba mẹ vẫn nên sử dụng từ ngữ rõ ràng và câu nói có ý nghĩa.

Không cần cố phát âm sai hoặc biến mọi từ thành tiếng nói khó hiểu.

Trẻ có thể học từ cách người lớn giao tiếp tự nhiên trong đời sống.

Đọc sách cho bé từ sớm

Ngay cả khi chưa biết nói, trẻ vẫn có thể tham gia hoạt động đọc sách cùng ba mẹ.

Với bé nhỏ, nên chọn sách có hình ảnh đơn giản, màu sắc dễ quan sát và chất liệu phù hợp.

Người lớn có thể chỉ vào hình và gọi tên đồ vật.

Ví dụ: “Đây là con mèo”, “Đây là quả bóng”.

Không cần đọc hết toàn bộ nội dung sách trong một lần.

Nếu bé quay mặt đi hoặc tỏ ra mệt, hãy dừng lại.

Mục tiêu chính là tạo trải nghiệm vui vẻ, không phải kiểm tra khả năng ghi nhớ.

Hát và chơi với âm thanh

Những bài hát ngắn có giai điệu nhẹ nhàng cũng là hình thức giao tiếp thú vị.

Ba mẹ có thể hát khi bế bé hoặc trong thời gian chơi.

Việc lặp lại một bài hát quen thuộc giúp trẻ nhận biết nhịp điệu và dự đoán những âm thanh tiếp theo.

Khi bé lớn hơn, có thể kết hợp bài hát với động tác vỗ tay hoặc chỉ vào các bộ phận cơ thể.

Không cần sử dụng loa với âm lượng lớn.

Giọng hát của người thân đã là một nguồn âm thanh gần gũi.

Hạn chế tiếng ồn và màn hình

Một số gia đình bật tivi liên tục trong phòng có trẻ nhỏ.

Tuy nhiên, tiếng ồn nền có thể làm gián đoạn những cuộc trò chuyện giữa người lớn và bé.

Đối với trẻ dưới 18 tháng tuổi, nên tránh sử dụng màn hình, ngoại trừ trò chuyện video với người thân theo hướng dẫn nhi khoa.

Trẻ học giao tiếp qua những phản hồi trực tiếp.

Một đoạn video phát sẵn không thể thay thế hoàn toàn việc người lớn nhìn, lắng nghe và đáp lại trẻ.

Vì vậy, ba mẹ nên ưu tiên tương tác thật trong những hoạt động hằng ngày.

Khi nào cần quan tâm đến khả năng nghe?

Nếu bé không phản ứng với âm thanh lớn, ít chú ý đến giọng nói hoặc có những biểu hiện khiến gia đình lo lắng về thính giác, nên trao đổi với bác sĩ.

Trẻ cần được kiểm tra thính lực sơ sinh theo chương trình sàng lọc phù hợp.

Ngay cả khi kết quả sàng lọc ban đầu bình thường, ba mẹ vẫn cần theo dõi sự phát triển giao tiếp về sau.

Không nên chờ đến khi trẻ biết nói mới kiểm tra nếu có dấu hiệu bất thường.

BabyFun và trò chơi ngôn ngữ

Đối với BabyFun, phát triển giao tiếp là chủ đề có thể kết hợp tự nhiên với nhiều loại đồ chơi.

Sách vải, rối tay, thú nhồi bông hoặc những mô hình đơn giản có thể trở thành nhân vật trong cuộc trò chuyện.

Ba mẹ có thể sử dụng đồ chơi để gọi tên màu sắc, mô tả hành động hoặc kể những câu chuyện ngắn.

Khi trẻ lớn hơn, có thể khuyến khích bé lựa chọn nhân vật và tự sáng tạo tình huống.

BabyFun cũng có thể hướng dẫn phụ huynh cách chơi tương tác thay vì chỉ đưa đồ chơi cho trẻ tự sử dụng.

Trò chuyện cùng bé không đòi hỏi phương pháp phức tạp. Những câu nói gần gũi, sự lắng nghe và phản hồi mỗi ngày chính là nền tảng quan trọng giúp trẻ từng bước bước vào thế giới ngôn ngữ.