Đồ chơi Montessori

Khi tìm kiếm đồ chơi cho trẻ nhỏ, phụ huynh dễ bắt gặp những sản phẩm được quảng cáo là Montessori: tháp gỗ, bảng cài khóa, hộp thả hình hay những bộ đồ chơi màu sắc nhẹ nhàng.

Tuy nhiên, Montessori không đơn giản là tên gọi của một phong cách thiết kế đồ chơi.

Phương pháp này được phát triển từ công trình của bác sĩ và nhà giáo dục người Ý Maria Montessori, với trọng tâm là môi trường được chuẩn bị phù hợp và khả năng chủ động của trẻ trong quá trình học tập.

Vậy vì sao những vật liệu đơn giản lại có vị trí quan trọng trong cách tiếp cận này?

Từ quan sát trẻ đến thiết kế vật liệu

Maria Montessori quan tâm đến cách trẻ tự học thông qua hoạt động.

Trong môi trường Montessori, các vật liệu giáo dục được lựa chọn và sắp xếp có chủ đích.

Trẻ có thể tiếp cận vật liệu phù hợp với giai đoạn phát triển và thực hiện hoạt động theo hướng dẫn.

Nhiều vật liệu được thiết kế để làm nổi bật một đặc tính cụ thể như kích thước, hình dạng hoặc trọng lượng.

Tháp hồng có gì đặc biệt?

Một vật liệu nổi tiếng trong môi trường Montessori là tháp hồng, gồm những khối lập phương có kích thước tăng dần.

Trẻ được hướng dẫn sắp xếp các khối theo thứ tự.

Hoạt động giúp bé chú ý đến sự khác biệt về kích thước và mối quan hệ giữa các khối.

Điểm đáng chú ý không nằm ở màu hồng, mà ở thiết kế vật liệu và cách sử dụng.

Một bộ khối gỗ màu hồng bất kỳ chưa chắc đã là vật liệu Montessori đúng nghĩa.

Vì sao môi trường lại quan trọng?

Trong lớp học Montessori, vật liệu thường được bố trí trên kệ thấp, ngăn nắp và dễ tiếp cận.

Trẻ được hướng dẫn lựa chọn, sử dụng và đưa vật liệu về vị trí cũ.

Không gian được tổ chức nhằm hỗ trợ sự chủ động trong giới hạn phù hợp.

Điều này khác với việc chỉ mua nhiều món đồ gắn nhãn Montessori rồi đặt trong phòng.

Vai trò của người lớn

Một hiểu lầm phổ biến là Montessori đồng nghĩa với việc để trẻ hoàn toàn tự chơi.

Thực tế, giáo viên có vai trò quan sát, giới thiệu vật liệu và chuẩn bị môi trường.

Người lớn cần nhận biết khi nào trẻ đã sẵn sàng cho hoạt động mới.

Không phải mọi vật liệu đều phù hợp để trẻ sử dụng mà không có hướng dẫn.

Montessori có phải đồ chơi gỗ?

Nhiều vật liệu Montessori được làm bằng gỗ, nhưng phương pháp không được định nghĩa chỉ bằng chất liệu này.

Các hoạt động thực hành cuộc sống còn có thể sử dụng bình rót, khay, khăn và những vật dụng quen thuộc.

Ngược lại, một món đồ chơi gỗ có thiết kế đẹp chưa chắc được phát triển theo nguyên tắc Montessori.

Phụ huynh nên tìm hiểu mục đích sử dụng thay vì chỉ dựa vào nhãn quảng cáo.

Có cần mua bộ Montessori đắt tiền?

Không nhất thiết.

Một số hoạt động đơn giản có thể được tổ chức bằng vật dụng gia đình phù hợp.

Ví dụ, trẻ tập chuyển đồ vật lớn từ hộp này sang hộp khác hoặc lau một chiếc bàn nhỏ.

Tuy nhiên, ba mẹ cần kiểm tra nguy cơ hóc nghẹn, đổ vỡ và khả năng sử dụng an toàn.

Các vật liệu chuyên biệt cũng cần được dùng đúng mục đích, không nên tự thay thế tùy tiện nếu không hiểu cách thiết kế.

Những tranh luận xung quanh thị trường Montessori

Khi Montessori trở thành từ khóa phổ biến, nhiều sản phẩm được tiếp thị bằng tên gọi này.

Có món thực sự dựa trên nguyên tắc giáo dục, nhưng cũng có sản phẩm chỉ sử dụng màu sắc hoặc chất liệu để tạo cảm giác tương tự.

Điều đó khiến phụ huynh khó phân biệt giữa phương pháp giáo dục và xu hướng thương mại.

Một món đồ được gắn nhãn Montessori không tự động tốt hơn những lựa chọn khác.

Áp dụng tại gia đình Việt Nam

Ba mẹ có thể học hỏi nguyên tắc tổ chức môi trường đơn giản và vừa sức.

Thay vì bày quá nhiều đồ chơi cùng lúc, gia đình sắp xếp một số hoạt động phù hợp trên kệ dễ lấy.

Trẻ được hướng dẫn cách sử dụng và cất giữ.

Khi bé đã thành thạo hoặc không còn hứng thú, phụ huynh cân nhắc điều chỉnh hoạt động.

Liên hệ với BabyFun

Mô hình thuê đồ chơi BabyFun có thể phù hợp với nhu cầu trải nghiệm các nhóm vật liệu giáo dục trước khi mua.

Tuy nhiên, BabyFun nên phân biệt rõ sản phẩm Montessori chuyên biệt với đồ chơi chỉ lấy cảm hứng từ phương pháp này.

Nội dung hướng dẫn cần nêu độ tuổi, cách sử dụng và những lưu ý an toàn cụ thể.

Điều đáng suy ngẫm

Câu chuyện Montessori cho thấy giá trị của đồ chơi không chỉ nằm ở hình thức bên ngoài.

Một vật liệu đơn giản có thể trở nên hữu ích khi được thiết kế có mục đích và sử dụng trong môi trường phù hợp.

Thay vì hỏi món đồ có phải Montessori hay không, phụ huynh nên hỏi: Nó giúp trẻ trải nghiệm điều gì và có thực sự phù hợp với con mình?