Úc – Nuôi dạy trẻ biết chăm sóc môi trường

Một nhóm trẻ đang tưới cây trong vườn trường. Có bé dùng bình tưới nhỏ, có bé quan sát lá cây, trong khi những bạn khác thu gom vật liệu sau giờ chơi.

Những hoạt động tưởng chừng đơn giản này có thể giúp trẻ hình thành sự quan tâm đến môi trường xung quanh.

Trong khung giáo dục mầm non của Úc, Belonging, Being and Becoming, việc trẻ kết nối và đóng góp cho thế giới của mình là một nội dung quan trọng. Các định hướng giáo dục cũng đề cập đến tính bền vững và trách nhiệm với môi trường.

Trẻ nhỏ có thể hiểu về môi trường không?

Trẻ chưa cần ghi nhớ những khái niệm phức tạp như biến đổi khí hậu hoặc phát thải carbon.

Bé có thể bắt đầu bằng việc quan sát cây cần nước, đồ chơi cần được giữ gìn và rác cần bỏ đúng nơi.

Những hành động cụ thể giúp trẻ hình thành hiểu biết ban đầu về mối quan hệ giữa con người và môi trường sống.

Ba mẹ nên sử dụng lời giải thích gần gũi, phù hợp độ tuổi.

Trò chơi chăm sóc khu vườn

Phụ huynh chuẩn bị bình tưới nhỏ, xẻng nhựa và một vài chậu cây an toàn.

Trẻ được hướng dẫn quan sát đất trước khi tưới.

Ba mẹ hỏi: “Con thấy đất đang khô hay còn ẩm?”.

Bé thử chạm nhẹ vào bề mặt đất rồi cùng người lớn quyết định có cần tưới hay không.

Hoạt động giúp trẻ quan sát thay vì thực hiện máy móc.

Học về vòng đời cây

Gia đình có thể gieo một vài hạt giống dễ trồng trong điều kiện phù hợp.

Trẻ quan sát sự thay đổi qua từng ngày.

Ba mẹ chụp ảnh hoặc cùng bé vẽ lại cây.

Khi mầm xuất hiện, phụ huynh hỏi: “Con thấy cây khác hôm đầu tiên thế nào?”.

Trẻ có cơ hội hiểu rằng sinh vật phát triển và thay đổi theo thời gian.

Đồ chơi từ vật liệu tái sử dụng

Một chiếc hộp giấy sạch có thể trở thành gara ô tô.

Lõi giấy lớn có thể dùng làm ống quan sát giả hoặc bộ phận của mô hình.

Ba mẹ cùng trẻ lựa chọn những vật liệu phù hợp để tạo đồ chơi.

Không sử dụng bao bì hóa chất, vật sắc nhọn hoặc vật liệu dễ vỡ.

Đồ chơi tự làm cần được kiểm tra an toàn trước khi sử dụng.

Trò chơi phân loại rác mô phỏng

Phụ huynh chuẩn bị các thẻ hình chai nhựa, giấy và thức ăn thừa.

Trẻ đặt thẻ vào những hộp được đánh dấu.

Ba mẹ giải thích rằng cách phân loại rác thực tế có thể khác nhau tùy địa phương.

Hoạt động giúp bé làm quen với ý tưởng rằng các loại chất thải không phải lúc nào cũng được xử lý giống nhau.

Học cách sử dụng đồ chơi lâu dài

Ba mẹ có thể hướng dẫn trẻ kiểm tra đồ chơi sau khi sử dụng.

Nếu món đồ bị bẩn, cả nhà vệ sinh theo hướng dẫn.

Nếu phụ kiện bị thất lạc, trẻ cùng người lớn tìm và sắp xếp lại.

Trẻ dần hiểu rằng giữ gìn đồ dùng có thể giúp kéo dài thời gian sử dụng.

Đây cũng là một cách tiếp cận gần gũi với giáo dục tiêu dùng có trách nhiệm.

Đồ chơi có cần mua mới liên tục?

Không phải lúc nào trẻ cũng cần sản phẩm mới.

Một bộ khối xây dựng có thể tạo ra nhiều công trình khác nhau.

Những món đồ chơi còn an toàn và phù hợp có thể tiếp tục được sử dụng, trao đổi hoặc thuê.

Tuy nhiên, đồ chơi đã hư hỏng hoặc không đáp ứng yêu cầu an toàn không nên được tiếp tục đưa vào sử dụng chỉ vì mục tiêu tiết kiệm.

Trò chơi cứu khu vườn

Ba mẹ sử dụng mô hình cây, thú bông và xe đồ chơi để tạo một khu vườn tưởng tượng.

Một ngày, khu vườn xuất hiện rác giả bằng giấy sạch.

Trẻ đóng vai người chăm sóc công viên và thu gom rác.

Sau đó, bé sắp xếp lại cây cối và lối đi.

Hoạt động kết hợp đóng vai với nhận thức bảo vệ môi trường.

Học tôn trọng động vật

Phụ huynh có thể dùng mô hình động vật để kể chuyện về môi trường sống.

Một chú chim cần cây làm nơi trú ngụ.

Một con cá cần nguồn nước sạch.

Trẻ được mời suy nghĩ về những việc con người có thể làm để bảo vệ môi trường.

Không cần biến câu chuyện thành lời cảnh báo đáng sợ; nên tập trung vào những hành động tích cực và phù hợp.

Áp dụng tại gia đình Việt Nam

Gia đình có thể bắt đầu từ việc chăm sóc một chậu cây, tiết kiệm vật liệu thủ công và thu dọn góc chơi.

Ba mẹ làm mẫu bằng những hành động hằng ngày.

Trẻ được tham gia theo khả năng thay vì phải chịu trách nhiệm như người lớn.

Những thói quen nhỏ, được thực hiện đều đặn, thường gần gũi hơn các bài giảng dài.

Liên hệ với BabyFun

Mô hình thuê đồ chơi BabyFun có thể được liên hệ với ý tưởng sử dụng chung và kéo dài vòng đời sản phẩm.

Gia đình có thể cân nhắc thuê những món đồ chơi chỉ cần trong một giai đoạn, đồng thời ưu tiên việc vệ sinh, kiểm tra và bảo quản đúng cách.

Các nhóm đồ chơi làm vườn, phân loại và xây dựng cũng có thể hỗ trợ hoạt động giáo dục môi trường.

Không nên mặc định rằng mọi hình thức thuê đều có tác động môi trường thấp hơn mua; điều này còn phụ thuộc vào vận chuyển, độ bền và cách vận hành.

Bài học đáng tham khảo

Từ định hướng giáo dục mầm non Úc, phụ huynh có thể học cách giúp trẻ quan tâm đến môi trường thông qua hành động thực tế.

Một bình tưới nhỏ, chiếc hộp giấy hay bộ mô hình khu vườn đều có thể tạo ra cơ hội khám phá.

Khi trẻ được chăm sóc và giữ gìn những vật xung quanh, ý thức trách nhiệm có thể dần hình thành một cách tự nhiên.