🌈 Dạy trẻ biết tiếp nhận lời góp ý mà không xem đó là sự phủ nhận bản thân – MỖI LỜI GÓP Ý ĐÚNG CÁCH ĐỀU CÓ THỂ GIÚP TRẺ TRƯỞNG THÀNH HƠN

Nuôi dưỡng một đứa trẻ biết suy nghĩ, biết yêu thương và biết chịu trách nhiệm không chỉ là dạy con làm đúng, mà còn giúp con học cách đón nhận những điều chưa đúng về mình mà không đánh mất sự tự tin. Trong cuộc sống, không phải lúc nào trẻ cũng làm tốt mọi việc, được mọi người khen ngợi hay nhận được sự đồng tình. Sẽ có lúc con mắc lỗi, bị nhắc nhở, nhận một lời góp ý từ cha mẹ, thầy cô hoặc bạn bè.

Có những đứa trẻ chỉ cần nghe người lớn nói “Con nên thử làm cách khác” đã cảm thấy mình kém cỏi. Có trẻ lập tức phản ứng: “Con có làm sai đâu!”, “Lúc nào bố mẹ cũng chê con!”. Cũng có trẻ im lặng, buồn bã và nghĩ rằng mình không đủ giỏi để được công nhận.

Những phản ứng ấy không có nghĩa trẻ yếu đuối hay không biết lắng nghe. Đôi khi, con chưa phân biệt được giữa việc một hành động cần thay đổi và việc bản thân mình không đủ tốt. Khi lời góp ý khiến trẻ cảm thấy giá trị của mình bị đe dọa, con thường tập trung vào việc tự bảo vệ thay vì tìm hiểu điều mình có thể học được.

Vì vậy, cha mẹ cần giúp con hiểu một điều quan trọng: Một lời góp ý về việc con làm không phải là sự phủ nhận con người của con. Con có thể mắc lỗi mà vẫn là một đứa trẻ đáng yêu. Con có thể cần học thêm một kỹ năng mà vẫn có nhiều điểm mạnh. Con có thể chưa làm tốt hôm nay nhưng hoàn toàn có cơ hội tiến bộ vào ngày mai.

1. 🌱 Giúp trẻ phân biệt giữa con người của mình và hành động của mình

Một trong những bài học quan trọng nhất cha mẹ cần dạy trẻ là không đồng nhất một lỗi sai với toàn bộ giá trị bản thân.

Khi trẻ viết sai chính tả, điều đó không có nghĩa con là một học sinh kém cỏi. Khi trẻ quên cất đồ chơi, điều đó không có nghĩa con là người vô trách nhiệm. Khi trẻ làm bài chưa tốt, điều đó cũng không có nghĩa con không thông minh.

Tuy nhiên, nếu thường xuyên nghe những câu như “Con thật hậu đậu!”, “Con chẳng bao giờ làm được việc gì cho tốt!” hoặc “Sao con kém thế?”, trẻ có thể dần tin rằng những sai sót của mình phản ánh con người thật của mình.

Thay vì đánh giá tính cách, cha mẹ hãy tập trung vào hành động cụ thể.

Chẳng hạn, khi con làm bài toán sai, thay vì nói:

“Con chẳng chịu suy nghĩ gì cả!”

Cha mẹ có thể nói:

“Ở bước này, con đã tính nhầm. Mình cùng xem lại cách làm nhé!”

Khi con chưa hoàn thành việc được giao, hãy thử nói:

“Con đã bắt đầu công việc rồi, nhưng vẫn còn một phần chưa xong. Con định hoàn thành phần đó như thế nào?”

Cách nói này giúp trẻ nhận ra điều cần thay đổi mà không cảm thấy bản thân bị hạ thấp.

Cha mẹ cũng có thể hỏi con:

• “Con nghĩ phần nào trong bài làm của mình cần cải thiện?”

• “Nếu thử lại, con muốn thay đổi điều gì?”

• “Một lỗi sai có thể giúp con biết thêm điều gì?”

Mục tiêu không phải là khiến trẻ luôn cảm thấy mình đúng, mà là giúp con đủ an toàn để thừa nhận khi mình chưa đúng.

2. 💛 Cho trẻ hiểu rằng được góp ý không có nghĩa là không được yêu thương

Đối với trẻ nhỏ, lời nhận xét từ cha mẹ thường có sức ảnh hưởng rất lớn. Nếu con nghĩ rằng chỉ khi làm tốt mới được yêu thương, con có thể trở nên sợ sai, né tránh thử thách hoặc cố gắng che giấu khuyết điểm.

Ví dụ, khi bị mẹ nhắc vì làm đổ nước, trẻ có thể không chỉ lo về việc phải lau sàn mà còn nghĩ: “Mẹ sẽ giận và không thương mình nữa.”

Trong tình huống ấy, cha mẹ cần vừa giữ nguyên yêu cầu về trách nhiệm, vừa giúp con cảm thấy mình vẫn được tôn trọng.

Cha mẹ có thể nói:

“Bố mẹ góp ý vì muốn con biết cách làm