HÃY ĐỂ CON ĐƯỢC GIẢI THÍCH TRƯỚC KHI NGƯỜI LỚN KẾT LUẬN

97. HÃY ĐỂ CON ĐƯỢC GIẢI THÍCH TRƯỚC KHI NGƯỜI LỚN KẾT LUẬN

Đừng vội phán xét một hành động khi ba mẹ chưa lắng nghe câu chuyện phía sau.

“AI LÀM VỠ CHIẾC CỐC NÀY?”

Mẹ bước vào phòng khách.

Trên sàn là những mảnh vỡ.

Con đứng bên cạnh, hai tay nắm chặt.

“Con… con…”

“Lại là con đúng không?”

“Mẹ đã nói bao nhiêu lần rồi!”

“Con lúc nào cũng nghịch ngợm!”

Con cúi đầu.

Nước mắt bắt đầu rơi.

Một lúc sau, con mới lí nhí:

“Con thấy em sắp làm đổ cốc… Con chạy lại đỡ… nhưng con không kịp…”

Mẹ im lặng.

Hóa ra, điều mẹ nhìn thấy chỉ là kết quả cuối cùng.

Còn điều con muốn kể là toàn bộ câu chuyện phía sau.

NGƯỜI LỚN NHÌN THẤY MỘT HÀNH ĐỘNG. NHƯNG ĐÔI KHI, CHÚNG TA CHƯA HIỂU ĐƯỢC ĐIỀU GÌ ĐÃ DẪN ĐẾN HÀNH ĐỘNG ẤY.

Trong hành trình 100 BÀI NÓI NHIỀU HƠN, BBF muốn nhắn gửi đến ba mẹ một điều:

TRƯỚC KHI KẾT LUẬN, HÃY CHO CON CƠ HỘI ĐƯỢC GIẢI THÍCH.

1. ĐỪNG ĐỂ PHÁN ĐOÁN CỦA NGƯỜI LỚN THAY THẾ CÂU CHUYỆN CỦA CON

“Con làm đổ nước vì con bất cẩn!”

“Con giành đồ chơi vì con ích kỷ!”

“Con khóc vì con không ngoan!”

“Con không chào vì con vô lễ!”

Đôi khi, người lớn đưa ra kết luận quá nhanh.

Nhưng có thể:

Con làm đổ nước khi cố giúp em.

Con giữ món đồ chơi vì bạn lấy mà chưa hỏi.

Con khóc vì cảm thấy sợ hãi.

Con không chào vì chưa sẵn sàng tiếp xúc với người lạ.

Điều đó không có nghĩa mọi hành động của con đều đúng.

NHƯNG MUỐN HƯỚNG DẪN CON ĐÚNG, TRƯỚC HẾT BA MẸ CẦN HIỂU ĐIỀU ĐÃ XẢY RA.

2. HÃY HỎI “CHUYỆN GÌ ĐÃ XẢY RA?” THAY VÌ “SAO CON LẠI LÀM THẾ?”

Khi con mắc lỗi, ba mẹ có thể rất tức giận.

Nhưng hãy thử thay đổi cách bắt đầu cuộc trò chuyện.

Thay vì:

“Sao con lại đánh bạn?”

Hãy hỏi:

“BA MUỐN HIỂU CHUYỆN GÌ ĐÃ XẢY RA GIỮA HAI CON.”

Thay vì:

“Sao con làm hỏng đồ chơi?”

Hãy thử:

“Con kể cho mẹ nghe lúc đó con đang làm gì nhé.”

Thay vì:

“Con lại nói dối đúng không?”

Hãy thử:

“Có điều gì khiến con khó nói thật với ba mẹ không?”

Những câu hỏi này không bảo đảm con sẽ kể ngay hoặc kể đầy đủ.

Nhưng chúng giúp mở ra một cuộc trò chuyện thay vì chỉ yêu cầu con nhận lỗi.

MUỐN CON NÓI THẬT, TRƯỚC HẾT HÃY TẠO MỘT KHÔNG GIAN ĐỦ AN TOÀN ĐỂ CON DÁM NÓI.

3. CHO CON THỜI GIAN SẮP XẾP SUY NGHĨ

Có những lúc trẻ biết mình muốn giải thích điều gì nhưng chưa tìm được từ phù hợp.

Con nói:

“Con không cố ý… tại vì… lúc đó…”

Ba mẹ đừng vội ngắt lời:

“Đừng viện lý do nữa!”

Hãy thử:

“BA ĐANG NGHE. CON CỨ TỪ TỪ KỂ.”

Nếu con khóc hoặc quá xúc động, có thể cần giúp con bình tĩnh trước khi trò chuyện.

Ba mẹ có thể hỏi:

“Con muốn uống nước và nghỉ một chút trước không?”

“Con muốn kể bằng lời hay chỉ cho mẹ xem chuyện đã xảy ra?”

Với trẻ nhỏ, đôi khi dùng đồ chơi hoặc tranh vẽ để tái hiện sự việc sẽ dễ hơn việc giải thích bằng nhiều câu dài.

KHẢ NĂNG GIẢI THÍCH CỦA TRẺ ĐANG PHÁT TRIỂN. ĐỪNG YÊU CẦU CON PHẢI TRÌNH BÀY RÕ RÀNG NHƯ NGƯỜI LỚN.

4. LẮNG NGHE KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ BA MẸ PHẢI ĐỒNG Ý

Con nói:

“Con đẩy bạn vì bạn lấy đồ chơi của con!”

Ba mẹ có thể đáp:

“Mẹ hiểu con tức giận khi bạn lấy đồ mà chưa hỏi.”

Sau đó tiếp tục:

“NHƯNG MÌNH KHÔNG ĐƯỢC ĐẨY BẠN. LẦN SAU, CON CÓ THỂ NÓI ‘TRẢ ĐỒ CHƠI CHO MÌNH’ HOẶC NHỜ CÔ GIÚP.”

Con được giải thích.

Cảm xúc của con được ghi nhận.

Nhưng hành vi không phù hợp vẫn cần được hướng dẫn.

Đó là sự khác biệt giữa lắng nghe để hiểu và đồng ý với mọi việc con làm.

Ba mẹ vẫn cần đặt giới hạn, bảo vệ an toàn và giúp con chịu trách nhiệm phù hợp với độ tuổi.

CHO CON CƠ HỘI GIẢI THÍCH KHÔNG PHẢI ĐỂ CON TRỐN TRÁNH TRÁCH NHIỆM, MÀ ĐỂ CON HỌC CÁCH HIỂU VÀ CHỊU TRÁCH NHIỆM VỀ HÀNH ĐỘNG CỦA MÌNH.

5. ĐỪNG BẮT CON NHẬN LỖI TRƯỚC KHI HIỂU CHUYỆN

“Nói xin lỗi ngay!”

“Nhận lỗi đi!”

“Không được cãi!”

Đôi khi, một lời xin lỗi bị ép buộc chỉ giúp cuộc tranh cãi kết thúc nhanh hơn.

Nhưng trẻ có thể chưa hiểu điều gì đã sai hoặc ai đã bị ảnh hưởng.

Hãy giúp con nhìn lại sự việc:

“Con nghĩ bạn cảm thấy thế nào khi bị đẩy?”

“Có điều gì con muốn làm để giúp bạn cảm thấy tốt hơn không?”

“Lần sau con có thể xử lý khác đi như thế nào?”

Nếu con gây ra tổn hại, ba mẹ cần hỗ trợ con sửa chữa hậu quả phù hợp.

Và nếu con không làm điều bị nghi ngờ, người lớn cũng cần sẵn sàng thừa nhận mình đã hiểu sai.

NGƯỜI LỚN BIẾT NHẬN LỖI CŨNG ĐANG DẠY TRẺ MỘT BÀI HỌC QUAN TRỌNG VỀ SỰ CÔNG BẰNG.

6. HÃY CẨN TRỌNG VỚI NHỮNG CÂU HỎI DẪN DẮT

Khi muốn hiểu chuyện, đừng đặt sẵn đáp án vào câu hỏi.

Ví dụ:

“Có phải bạn Bin đánh con trước nên con mới đánh lại không?”

Cách hỏi ấy có thể ảnh hưởng đến điều trẻ kể.

Thay vào đó, hãy hỏi trung lập:

“Chuyện bắt đầu như thế nào?”

“Sau đó điều gì xảy ra?”

“Con còn nhớ điều gì nữa không?”

Nếu sự việc liên quan đến nguy cơ bị xâm hại, bạo lực hoặc mất an toàn, người lớn cần ưu tiên bảo vệ trẻ, lắng nghe bình tĩnh, tránh tra hỏi lặp đi lặp lại và tìm sự hỗ trợ chuyên môn phù hợp.

MỤC TIÊU KHÔNG PHẢI LÀ KHIẾN CON KỂ THEO ĐIỀU NGƯỜI LỚN ĐÃ NGHĨ, MÀ LÀ HIỂU ĐÚNG NHẤT CÓ THỂ ĐIỀU CON ĐANG CỐ CHIA SẺ.

THỬ THÁCH BBF – “BUNBUN ƠI, CHUYỆN GÌ ĐÃ XẢY RA?”

Ba mẹ chuẩn bị BunBun, hai món đồ chơi và một tình huống giả lập.

VÒNG 1 – TẠO TÌNH HUỐNG

BunBun và bạn Gấu đang cùng chơi xếp hình.

Bỗng nhiên, tòa tháp đổ.

VÒNG 2 – KHÔNG VỘI KẾT LUẬN

Ba mẹ đóng vai:

“Ồ, tòa tháp bị đổ rồi. Chuyện gì đã xảy ra vậy?”

VÒNG 3 – ĐỂ CON TỰ KỂ

Con có thể tưởng tượng:

“Bạn Gấu vô tình chạm vào tháp.”

Hoặc:

“BunBun muốn lấy một khối gỗ nên làm tháp đổ.”

Không có một đáp án bắt buộc.

VÒNG 4 – CÙNG TÌM CÁCH GIẢI QUYẾT

Ba mẹ hỏi:

“Bây giờ BunBun và bạn Gấu có thể làm gì?”

Con có thể đề xuất:

“Cùng xây lại!”

“Xin lỗi nếu làm bạn buồn!”

“Lần sau hỏi trước khi lấy đồ!”

VÒNG 5 – ĐỔI VAI

Lần này, con đóng vai người lắng nghe.

Ba mẹ đóng vai BunBun và kể một câu chuyện.

Con thử hỏi:

“CHUYỆN GÌ ĐÃ XẢY RA?”

“SAU ĐÓ THÌ SAO?”

“BẠN MUỐN MÌNH GIÚP GÌ?”

Qua trò chơi, con được thực hành cả hai kỹ năng: giải thích và lắng nghe lời giải thích của người khác.

BBF TIN RẰNG

Khi con được giải thích, con có cơ hội sắp xếp suy nghĩ.

Khi con được lắng nghe, con có thêm cơ hội bày tỏ góc nhìn của mình.

Khi người lớn đặt câu hỏi công bằng, con có thể học cách nhìn nhận sự việc từ nhiều phía.

Và khi ba mẹ cùng con tìm giải pháp, con có cơ hội học cách chịu trách nhiệm thay vì chỉ sợ bị trách phạt.

Trong hành trình 100 BÀI NÓI NHIỀU HƠN, BBF không chỉ muốn trẻ biết kể một câu chuyện hay.

Chúng tôi còn muốn con biết giải thích khi bị hiểu lầm, nói lên sự thật theo khả năng của mình và tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần.

BỞI TIẾNG NÓI CỦA CON KHÔNG CHỈ CẦN ĐƯỢC NGHE KHI CON LÀM ĐÚNG. NÓ CŨNG CẦN ĐƯỢC LẮNG NGHE KHI CON MẮC LỖI, BỊ HIỂU LẦM HOẶC ĐANG GẶP KHÓ KHĂN.

🐰 BabyFun – Gắn kết yêu thương

BA MẸ ƠI, ĐỪNG ĐỂ QUYỀN LỰC CỦA NGƯỜI LỚN KHIẾN TIẾNG NÓI CỦA CON BỊ BỎ QUA.

Có thể ba mẹ đã nhìn thấy một phần sự việc.

Có thể ba mẹ có nhiều kinh nghiệm hơn.

Có thể ba mẹ tin rằng mình biết điều gì đã xảy ra.

Nhưng hãy dành cho con một cơ hội.

Một cơ hội được kể.

Một cơ hội được giải thích.

Một cơ hội được hiểu đúng.

Và nếu con thực sự mắc lỗi, hãy giúp con học từ lỗi sai ấy.

MỘT ĐỨA TRẺ ĐƯỢC LẮNG NGHE KHÔNG PHẢI LÚC NÀO CŨNG ĐÚNG. NHƯNG CON LUÔN XỨNG ĐÁNG ĐƯỢC ĐỐI XỬ CÔNG BẰNG.

💗 Thử thách dành cho ba mẹ: Lần tới, khi con làm điều khiến ba mẹ không hài lòng, hãy thử không kết luận ngay. Trước tiên, bình tĩnh hỏi:

“BA MẸ MUỐN HIỂU CHUYỆN GÌ ĐÃ XẢY RA. CON CÓ MUỐN KỂ CHO BA MẸ NGHE KHÔNG?”

Sau đó, lắng nghe trước khi cùng con tìm cách giải quyết.

ĐỪNG CHỈ DẠY CON BIẾT NHẬN LỖI. HÃY DẠY CON BIẾT GIẢI THÍCH, BIẾT LẮNG NGHE VÀ BIẾT CHỊU TRÁCH NHIỆM.

#BabyFun #BBF #100BaiNoiNhieuHon #NoiNhieuHon #HayLangNgheCon #DungVoiKetLuan #TonTrongTreEm #KyNangNgonNgu #KyNangGiaoTiep #KyNangCamXuc #TuDuyPhanBien #BaMeDongHanh #ChoiCoChuDich #6KyNangVang #GanKetYeuThuong