ĐỪNG BIẾN “NÓI NHIỀU HƠN” THÀNH ÁP LỰC

95. ĐỪNG BIẾN “NÓI NHIỀU HƠN” THÀNH ÁP LỰC

Mục tiêu không phải là khiến con nói thật nhiều, mà là giúp con cảm thấy an toàn, tự tin và được lắng nghe khi muốn nói.

“Con chào cô đi!”

“Con kể cho mọi người nghe hôm nay học gì nào!”

“Sao con ít nói thế?”

“Con nhìn bạn kia kìa, bạn nói giỏi chưa!”

“Nói to lên con!”

“Nói lại đi!”

“Nói nữa đi!”

Con đứng im.

Hai bàn tay nắm chặt.

Ánh mắt cúi xuống.

Rồi con nép vào sau lưng mẹ.

Người lớn có thể nghĩ:

“Phải khuyến khích thì con mới mạnh dạn hơn.”

Nhưng đôi khi, sự khuyến khích quá mức lại khiến trẻ cảm thấy mình đang phải thực hiện một nhiệm vụ.

KHI NÓI CHUYỆN TRỞ THÀNH NGHĨA VỤ, TRẺ CÓ THỂ KHÔNG CÒN CẢM THẤY THOẢI MÁI ĐỂ CHIA SẺ.

Và hôm nay, ở bài 95 của hành trình 100 BÀI NÓI NHIỀU HƠN, BBF muốn gửi đến ba mẹ một thông điệp đặc biệt:

ĐỪNG VÌ MONG CON NÓI NHIỀU HƠN MÀ QUÊN MẤT QUYỀN ĐƯỢC IM LẶNG CỦA CON.

1. NÓI NHIỀU KHÔNG ĐỒNG NGHĨA VỚI GIAO TIẾP TỐT

Có những đứa trẻ rất thích kể chuyện.

Có những đứa trẻ cần thời gian quan sát trước khi tham gia.

Có trẻ nói nhiều ở nhà nhưng ít nói khi gặp người lạ.

Có trẻ diễn đạt tốt qua tranh vẽ, hành động hoặc trò chơi.

Và có trẻ cần được hỗ trợ thêm trong quá trình phát triển ngôn ngữ.

Mỗi trẻ có nhịp độ và nhu cầu giao tiếp khác nhau.

Vì vậy, đừng chỉ đánh giá khả năng giao tiếp của con bằng số lượng câu nói.

Điều đáng quan tâm còn là:

• Con có thể bày tỏ nhu cầu của mình không?
• Con có cảm thấy được lắng nghe không?
• Con có thể chia sẻ cảm xúc bằng cách phù hợp với mình không?
• Con có nhận được sự hỗ trợ khi gặp khó khăn trong giao tiếp không?
• Con có cơ hội trò chuyện, chơi và kết nối với người khác không?

MỘT ĐỨA TRẺ ÍT NÓI KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ MỘT ĐỨA TRẺ KHÔNG CÓ GÌ ĐỂ NÓI.

2. ĐỪNG SO SÁNH CON VỚI NHỮNG ĐỨA TRẺ KHÁC

“Bạn Bin nói giỏi hơn con nhiều!”

“Em nhỏ hơn mà đã biết kể chuyện rồi!”

“Sao con không tự tin như chị?”

Những lời so sánh có thể xuất phát từ mong muốn con tiến bộ.

Nhưng trẻ có thể hiểu rằng:

“Mình chưa đủ tốt.”

“Mình phải nói giống bạn mới được khen.”

“Mình nói sai thì ba mẹ sẽ thất vọng.”

Thay vì so sánh, hãy nhìn vào sự tiến bộ của chính con.

Hôm qua con chỉ gật đầu.

Hôm nay con thử nói một câu.

Tuần trước con chưa muốn kể chuyện.

Hôm nay con chủ động gọi mẹ để chia sẻ.

Đó đều có thể là những bước tiến đáng ghi nhận.

CON KHÔNG CẦN PHẢI GIỐNG MỘT ĐỨA TRẺ KHÁC ĐỂ ĐƯỢC CÔNG NHẬN.

3. ĐỪNG ÉP CON BIỂU DIỄN KHẢ NĂNG NÓI TRƯỚC MỌI NGƯỜI

“Con đọc thơ cho cả nhà nghe nào!”

“Con hát đi!”

“Con kể lại câu chuyện hôm qua cho các cô chú nghe!”

Có những trẻ rất thích được thể hiện.

Nhưng cũng có trẻ chưa sẵn sàng.

Nếu con từ chối, ba mẹ có thể nói:

“KHÔNG SAO CON. KHI NÀO CON MUỐN, MỌI NGƯỜI SẼ NGHE.”

Ba mẹ vẫn có thể tạo cơ hội để con thực hành giao tiếp trong môi trường thoải mái hơn.

Ví dụ:

Con kể riêng với mẹ.

Con nói chuyện với BunBun.

Con kể bằng tranh.

Con cùng ba mẹ đóng vai.

Hoặc con chỉ tham gia lắng nghe trong lần đầu.

SỰ TỰ TIN KHÔNG NHẤT THIẾT BẮT ĐẦU TỪ VIỆC ĐỨNG TRƯỚC ĐÁM ĐÔNG.

Đôi khi, nó bắt đầu từ một cuộc trò chuyện rất nhỏ với người mà con tin tưởng.

4. HÃY THAY “CON PHẢI NÓI” BẰNG “CON CÓ MUỐN CHIA SẺ KHÔNG?”

Hai cách nói có thể tạo ra hai cảm nhận khác nhau.

Thay vì:

“Con phải kể cho mẹ nghe hôm nay làm gì!”

Hãy thử:

“HÔM NAY CÓ ĐIỀU GÌ CON MUỐN KỂ CHO MẸ NGHE KHÔNG?”

Thay vì:

“Nói đi, sao con im lặng thế?”

Hãy thử:

“Con muốn nói bây giờ hay lát nữa?”

Thay vì:

“Con phải chào cô thật to!”

Hãy thử:

“Con có thể chào cô bằng lời hoặc vẫy tay nhé.”

Thay vì:

“Con kể lại cho đúng nào!”

Hãy thử:

“Mẹ đang nghe. Con cứ kể theo cách của mình.”

Không phải lúc nào trẻ cũng được lựa chọn mọi việc.

Nhưng trong những tình huống giao tiếp thường ngày, trao cho con quyền lựa chọn phù hợp có thể giúp con cảm thấy được tôn trọng hơn.

5. ĐỪNG BIẾN MỌI TRÒ CHƠI THÀNH BÀI TẬP NGÔN NGỮ

BBF luôn tin vào giá trị của chơi có chủ đích.

Nhưng chơi có chủ đích không có nghĩa là mọi phút chơi đều phải đạt một chỉ tiêu.

Con đang xếp hình.

Ba mẹ không nhất thiết phải liên tục hỏi:

“Đây là màu gì?”

“Có bao nhiêu khối?”

“Con nói tên hình này đi!”

“Con phải nói một câu đầy đủ!”

Đôi khi, hãy đơn giản cùng con xây một tòa tháp.

Cùng con tưởng tượng một thành phố.

Cùng con cho BunBun đi khám phá khu rừng.

Khi con hào hứng, lời nói có thể xuất hiện tự nhiên trong quá trình chơi.

Và nếu con chỉ muốn tập trung lắp ghép, ba mẹ cũng có thể tôn trọng khoảng thời gian ấy.

ĐỪNG ĐỂ MỤC TIÊU DẠY CON NÓI LẤN ÁT NIỀM VUI ĐƯỢC CHƠI.

6. KHÔNG GÂY ÁP LỰC KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ BỎ MẶC KHÓ KHĂN CỦA CON

Đây là điều BBF muốn ba mẹ đặc biệt lưu ý.

Tôn trọng nhịp độ phát triển của trẻ không có nghĩa là bỏ qua những dấu hiệu cần hỗ trợ.

Nếu con gặp khó khăn kéo dài trong việc hiểu lời nói, diễn đạt nhu cầu, phát âm hoặc giao tiếp so với những mốc phát triển phù hợp với độ tuổi, ba mẹ nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia âm ngữ trị liệu.

Hỗ trợ sớm khi cần thiết và tránh tạo áp lực cho trẻ là hai điều hoàn toàn có thể đi cùng nhau.

CHÚNG TA KHÔNG ÉP CON PHẢI TIẾN BỘ THEO ÁP LỰC CỦA NGƯỜI LỚN. NHƯNG CHÚNG TA CŨNG KHÔNG ĐỂ CON MỘT MÌNH KHI CON CẦN GIÚP ĐỠ.

THỬ THÁCH BBF – “MỘT NGÀY KHÔNG ÉP CON NÓI”

Hôm nay, BBF dành thử thách này cho ba mẹ.

VÒNG 1 – KHÔNG SO SÁNH

Không so con với anh chị em, bạn bè hoặc những đứa trẻ khác.

VÒNG 2 – KHÔNG ÉP BIỂU DIỄN

Không yêu cầu con đọc thơ, kể chuyện hay chào hỏi trước đám đông chỉ để chứng minh con nói giỏi.

VÒNG 3 – TẠO CƠ HỘI THAY VÌ RA LỆNH

Hỏi con:

“Con có muốn kể cho mẹ nghe không?”

“Con muốn chơi trò gì cùng ba?”

VÒNG 4 – CHẤP NHẬN NHIỀU CÁCH GIAO TIẾP

Con có thể nói, chỉ tay, dùng tranh, cử chỉ hoặc cách giao tiếp phù hợp với khả năng của mình.

VÒNG 5 – GHI NHẬN SỰ KẾT NỐI

Cuối ngày, ba mẹ tự hỏi:

“Hôm nay mình đã thực sự lắng nghe con lúc nào?”

“Có lúc nào mình khiến con phải nói chỉ để làm mình hài lòng không?”

“Mình có thể làm gì để ngày mai con cảm thấy thoải mái hơn?”

Không cần đếm số câu con đã nói.

Hãy quan sát chất lượng những khoảnh khắc kết nối giữa ba mẹ và con.

BBF TIN RẰNG

Một đứa trẻ được tôn trọng có thêm cơ hội cảm thấy an toàn khi giao tiếp.

Một đứa trẻ được lắng nghe có thêm cơ hội bày tỏ suy nghĩ.

Một đứa trẻ được hỗ trợ phù hợp có thêm cơ hội phát triển theo khả năng và nhu cầu của mình.

Và một đứa trẻ không bị ép phải nói liên tục vẫn có thể học hỏi, quan sát, suy nghĩ và kết nối với thế giới.

Trong suốt hành trình 100 BÀI NÓI NHIỀU HƠN, BBF đã cùng ba mẹ khám phá nhiều hoạt động giúp trẻ phát triển ngôn ngữ.

Nhưng đến bài 95, chúng tôi muốn khẳng định một điều:

“NÓI NHIỀU HƠN” KHÔNG PHẢI LÀ MỘT CUỘC THI.

Không có bảng xếp hạng.

Không có phần thưởng cho đứa trẻ nói nhiều nhất.

Không có hình phạt cho đứa trẻ ít nói.

Và không có một khuôn mẫu duy nhất mà mọi đứa trẻ đều phải trở thành.

🐰 BabyFun – Gắn kết yêu thương

BA MẸ ƠI, ĐỪNG BIẾN MONG MUỐN TỐT ĐẸP CỦA MÌNH THÀNH GÁNH NẶNG CỦA CON.

Đừng chỉ hỏi:

“Hôm nay con nói được bao nhiêu câu?”

Hãy thử hỏi:

“Hôm nay con có vui khi trò chuyện không?”

“Con có cảm thấy được lắng nghe không?”

“Con có biết rằng mình có thể tìm đến ba mẹ khi cần chia sẻ không?”

Bởi sau tất cả, BBF không mong tạo ra một thế hệ trẻ em chỉ biết nói thật nhiều.

CHÚNG TÔI MONG MỖI ĐỨA TRẺ ĐỀU CÓ CƠ HỘI TÌM THẤY TIẾNG NÓI CỦA CHÍNH MÌNH.

Tiếng nói ấy có thể mạnh mẽ.

Có thể nhẹ nhàng.

Có thể đến sớm.

Cũng có thể cần nhiều thời gian và sự hỗ trợ hơn.

Nhưng đều xứng đáng được tôn trọng.

💗 Thử thách dành cho ba mẹ: Hôm nay, thay vì đặt mục tiêu con phải nói thêm bao nhiêu câu, hãy dành thời gian chơi cùng con, lắng nghe khi con muốn chia sẻ và tôn trọng khi con cần yên tĩnh.

ĐỪNG ÉP CON PHẢI NÓI NHIỀU HƠN ĐỂ ĐƯỢC YÊU THƯƠNG. HÃY YÊU THƯƠNG ĐỦ ĐỂ CON CẢM THẤY AN TOÀN KHI MUỐN CẤT LỜI.

#BabyFun #BBF #100BaiNoiNhieuHon #NoiNhieuHon #DungGayApLucChoCon #LangNgheCon #TonTrongTreEm #PhatTrienNgonNgu #KyNangGiaoTiep #BaMeDongHanh #NuoiDayCon #HocQuaChoi #ChoiCoChuDich #6KyNangVang #GanKetYeuThuong