5. 👂 LẮNG NGHE CHỦ ĐỘNG – THỰC SỰ NGHE VÀ PHẢN HỒI ĐIỀU TRẺ MUỐN NÓI

Trẻ nhỏ nói rất nhiều điều mà người lớn đôi khi cho là vụn vặt.

“Con xe này bị hỏng rồi.”

“Hôm nay bạn không cho con chơi.”

“Con không thích cái áo này.”

“Bạn gấu đang buồn.”

Có những lúc cha mẹ nghe thấy, nhưng chưa chắc đã thực sự lắng nghe.

Bởi giữa việc nhà, công việc, điện thoại và hàng loạt trách nhiệm khác, người lớn rất dễ trả lời theo thói quen:

“Ừ, mẹ biết rồi.”

“Thôi, có gì đâu.”

“Lát nữa nói.”

“Con tự giải quyết đi.”

Nhưng với trẻ, điều trẻ đang kể có thể rất quan trọng.

Lắng nghe chủ động là khi cha mẹ không chỉ nghe lời trẻ nói, mà còn cố gắng hiểu cảm xúc, nhu cầu và thông điệp phía sau lời nói đó.

Nghe không chỉ bằng tai

Lắng nghe chủ động bắt đầu từ sự chú ý.

Khi có thể, cha mẹ nên nhìn trẻ, giảm bớt việc đang làm và cho trẻ cảm giác rằng:

“Bây giờ bố mẹ đang nghe con.”

Không nhất thiết lúc nào cũng phải ngồi xuống thật lâu.

Đôi khi chỉ cần quay về phía trẻ và nói:

“Ừ, con kể tiếp đi.”

hoặc:

“Mẹ đang nghe đây.”

Cách phản hồi này giúp trẻ cảm nhận rằng điều mình nói có giá trị.

Đừng vội sửa hoặc đưa lời khuyên

Người lớn thường có xu hướng giải quyết vấn đề ngay.

Trẻ nói:

“Hôm nay bạn không chơi với con.”

Cha mẹ có thể lập tức đáp:

“Thế thì con chơi với bạn khác đi.”

Nhưng có thể lúc đó trẻ chưa cần một giải pháp.

Trẻ chỉ đang buồn.

Một cách phản hồi khác có thể là:

“Con buồn vì hôm nay bạn không chơi với con đúng không?”

Sau khi trẻ cảm thấy được hiểu, cha mẹ mới hỏi:

“Con muốn mẹ nghe thêm hay muốn cùng nghĩ xem ngày mai mình có thể làm gì?”

Cách này giúp trẻ vừa được lắng nghe, vừa dần học cách tìm giải pháp.

Phản hồi lại điều trẻ vừa nói

Một kỹ thuật đơn giản của lắng nghe chủ động là nhắc lại nội dung theo cách ngắn gọn.

Ví dụ trẻ nói:

“Con đang xây cái nhà mà em làm đổ hết.”

Cha mẹ có thể nói:

“Con xây lâu rồi mà em làm đổ nên con tức lắm đúng không?”

Trẻ sẽ cảm thấy:

“Bố mẹ hiểu chuyện gì vừa xảy ra.”

Điều đó khác hoàn toàn với việc chỉ nói:

“Thôi xây lại đi.”

Lắng nghe tốt không cần dùng những câu phức tạp. Điều quan trọng nhất là trẻ cảm thấy mình đang được hiểu.

Hỏi những câu mở thay vì tra hỏi

Có những câu hỏi khiến trẻ dễ chia sẻ: