4. 🤝 GẮN KẾT CHA MẸ – CON CÁI – XÂY DỰNG MỐI QUAN HỆ AN TOÀN VÀ GẦN GŨI

Trong quá trình nuôi dạy trẻ, cha mẹ thường quan tâm đến việc con ăn có đủ không, ngủ có đúng giờ không, học được gì mới hay có ngoan không.

Nhưng có một điều quan trọng không kém, đó là:

Trẻ có cảm thấy an toàn và gần gũi với cha mẹ hay không?

Sự gắn kết giữa cha mẹ và con cái không chỉ được tạo nên từ những việc lớn.

Đôi khi, nó bắt đầu từ những khoảnh khắc rất nhỏ:

Một cái ôm khi trẻ buồn.

Một câu hỏi:

“Hôm nay con có vui không?”

Một vài phút ngồi xuống chơi cùng con.

Hay đơn giản là việc cha mẹ thực sự lắng nghe khi trẻ muốn kể một câu chuyện tưởng như rất nhỏ.

Đối với trẻ, những điều đó có thể mang ý nghĩa rất lớn.

Trẻ cần cảm giác “cha mẹ luôn ở đây”

Một mối quan hệ an toàn không có nghĩa là cha mẹ luôn phải ở bên con 24 giờ mỗi ngày.

Điều quan trọng hơn là khi trẻ cần, trẻ cảm nhận được rằng mình có thể tìm đến cha mẹ.

Khi trẻ bị ngã, trẻ biết mình có thể chạy về phía mẹ.

Khi trẻ sợ hãi, trẻ biết mình có thể ôm bố.

Khi trẻ buồn vì bị bạn lấy mất đồ chơi, trẻ biết mình có thể kể lại mà không sợ bị mắng:

“Có thế thôi mà cũng khóc.”

Cảm giác an toàn này giúp trẻ dần hình thành niềm tin rằng:

“Có người hiểu mình.”

“Có người bảo vệ mình.”

“Mình có thể thể hiện cảm xúc mà không bị bỏ rơi.”

Đó là một nền tảng rất quan trọng trong sự phát triển cảm xúc của trẻ.

Gắn kết không có nghĩa là chiều theo mọi yêu cầu

Nhiều cha mẹ lo rằng nếu quá gần gũi hoặc thường xuyên đáp ứng cảm xúc của trẻ, trẻ sẽ trở nên phụ thuộc hoặc được chiều quá mức.

Nhưng hai điều này hoàn toàn khác nhau.

Cha mẹ có thể yêu thương trẻ và vẫn đặt giới hạn.

Ví dụ trẻ khóc vì muốn chơi thêm trong khi đã đến giờ đi ngủ.

Cha mẹ có thể nói:

“Mẹ biết con vẫn muốn chơi và phải dừng lại làm con buồn.”

Sau đó vẫn giữ nguyên giới hạn:

“Nhưng bây giờ đã đến giờ ngủ rồi. Ngày mai mình sẽ chơi tiếp.”

Ở đây, trẻ được thấu hiểu nhưng không phải mọi yêu cầu đều được đáp ứng.

Chính sự kết hợp giữa yêu thương và giới hạn rõ ràng giúp trẻ cảm thấy an toàn.

Thời gian chất lượng quan trọng hơn thời gian thật dài

Không phải gia đình nào cũng có nhiều thời gian để chơi cùng con.

Cha mẹ có thể bận công việc, việc nhà và nhiều trách nhiệm khác.

Nhưng gắn kết không nhất thiết phải cần vài giờ mỗi ngày.

Đôi khi chỉ cần 15–20 phút mà cha mẹ thực sự dành trọn sự chú ý cho trẻ cũng có giá trị hơn rất nhiều so với việc ngồi cạnh con nhưng liên tục xem điện thoại.

Trong khoảng thời gian đó, cha mẹ có thể:

Cùng trẻ đọc sách.

Xếp hình.

Chơi ô tô.

Chơi nấu ăn giả vờ.

Vẽ tranh.

Hay chỉ đơn giản ngồi cạnh và nghe trẻ kể chuyện.

Quan trọng là trẻ cảm nhận được:

“Bây giờ bố mẹ đang thực sự ở cùng mình.”

Hãy bước vào thế giới của trẻ

Đối với người lớn, một chiếc xe đồ chơi hay con thú bông có thể chỉ là một món đồ.

Nhưng với trẻ, chúng có thể là cả một thế giới.

Một chiếc hộp có thể trở thành lâu đài.

Một con thú bông có thể trở thành người bạn thân.

Một vài khối gỗ có thể trở thành ngôi nhà, cây cầu hoặc thành phố.

Khi cha mẹ tham gia vào những trò chơi này, trẻ cảm nhận được rằng cha mẹ đang quan tâm đến thế giới của mình.

Ví dụ, thay vì chỉ đứng nhìn và nói:

“Con chơi ngoan nhé.”

Cha mẹ có thể ngồi xuống hỏi:

“Con đang xây gì vậy?”

“Xe này đang đi đâu thế?”

“Bạn gấu hôm nay đang làm gì?”

Những câu hỏi đơn giản có thể mở ra một cuộc trò chuyện rất dài.

Đây cũng là lúc cha mẹ hiểu thêm về trí tưởng tượng, suy nghĩ và cảm xúc của con.

Chơi cùng con là một cách gắn kết rất tự nhiên

Đối với trẻ nhỏ, chơi chính là một trong những cách giao tiếp quan trọng nhất.

Trẻ có thể chưa diễn đạt được:

“Con muốn bố mẹ quan tâm đến con.”

Nhưng trẻ có thể chạy đến đưa cho cha mẹ một món đồ chơi và nói:

“Mẹ chơi với con đi.”

Đằng sau lời mời đó đôi khi không chỉ là nhu cầu chơi.

Đó còn là lời mời:

“Hãy bước vào thế giới của con.”

Khi cha mẹ dành thời gian chơi cùng, trẻ có thể cảm nhận được sự quan tâm một cách rất trực tiếp.

Đồ chơi đóng vai, bộ xây dựng, xếp hình, trò chơi vận động hay các trò chơi cần hai người cùng tham gia đều có thể trở thành cầu nối giữa cha mẹ và trẻ.

Tại BabyFun, việc trẻ có cơ hội trải nghiệm nhiều loại đồ chơi khác nhau cũng có thể giúp gia đình tạo thêm những hoạt động chung. Thay vì đồ chơi chỉ là thứ để trẻ tự chơi, cha mẹ có thể biến mỗi món đồ thành một cơ hội để tương tác, trò chuyện và khám phá cùng con.

Lắng nghe cả những câu chuyện “không quan trọng”

Đối với người lớn, câu chuyện của trẻ đôi khi rất dài và không có trọng tâm.

“Con xe màu đỏ chạy đến đây.”

“Sau đó bạn gấu ngã.”

“Rồi con xây lại.”

Nhưng khi cha mẹ chăm chú lắng nghe, trẻ đang học được rằng lời nói của mình có giá trị.

Nếu cha mẹ thường xuyên nói:

“Mẹ bận lắm.”

“Chuyện đó có gì đâu.”

“Thôi đừng kể nữa.”

Trẻ có thể dần ít chia sẻ hơn.

Khi lớn hơn, những câu chuyện của trẻ sẽ không còn chỉ là chuyện đồ chơi.

Đó có thể là chuyện bạn bè, chuyện trường lớp, thất bại hoặc những điều trẻ đang lo lắng.

Thói quen chia sẻ thường được hình thành từ rất sớm.

Đừng chỉ dành sự chú ý khi trẻ làm sai

Có một tình huống khá phổ biến:

Khi trẻ chơi ngoan, cha mẹ tranh thủ làm việc.

Nhưng khi trẻ nghịch hoặc gây chuyện, cha mẹ lập tức chú ý.

Vô tình, trẻ có thể nhận ra rằng:

“Khi mình làm điều không tốt, bố mẹ sẽ chú ý đến mình.”

Vì vậy, cha mẹ nên chủ động dành sự chú ý cả khi trẻ đang làm tốt.

Ví dụ:

“Mẹ thấy con đang xếp đồ chơi rất cẩn thận.”

“Con vừa chờ đến lượt rất tốt.”

“Cảm ơn con đã cùng mẹ cất đồ.”

Những phản hồi nhỏ giúp trẻ cảm nhận được sự quan tâm mà không cần phải tạo ra hành vi tiêu cực.

Gắn kết được xây dựng từ những điều lặp lại mỗi ngày

Không có một trò chơi hay hoạt động nào có thể tạo ra sự gắn kết chỉ sau một lần.

Mối quan hệ được xây dựng từ hàng trăm, hàng nghìn khoảnh khắc nhỏ.

Một cái ôm buổi sáng.

Một câu chào khi cha mẹ về nhà.

Một bữa cơm cùng nhau.

Một câu chuyện trước giờ ngủ.

Một lần cùng nhau sửa lại tòa tháp đồ chơi vừa bị đổ.

Một lần trẻ khóc và cha mẹ ngồi cạnh thay vì bỏ đi.

Những việc tưởng rất bình thường ấy dần tạo nên cảm giác:

“Đây là nơi an toàn của mình.”

Gắn kết hôm nay là nền tảng cho sự đồng hành sau này

Khi còn nhỏ, trẻ tìm cha mẹ để nhờ buộc dây giày, sửa đồ chơi hay ôm khi bị đau.

Khi lớn hơn, trẻ sẽ gặp những vấn đề phức tạp hơn rất nhiều.

Điều cha mẹ mong muốn không chỉ là con biết nghe lời.

Mà còn là khi gặp khó khăn, trẻ vẫn nghĩ:

“Mình có thể nói chuyện với bố mẹ.”

Điều đó không tự nhiên xuất hiện khi trẻ bước vào tuổi thiếu niên.

Nó được xây dựng từ những năm tháng rất sớm, khi cha mẹ lắng nghe những câu chuyện nhỏ, chơi cùng những trò chơi đơn giản và có mặt trong những lúc trẻ cần.

Gắn kết cha mẹ – con cái không cần phải hoàn hảo.

Cha mẹ cũng có lúc mệt.

Cũng có lúc mất bình tĩnh.

Điều quan trọng là sau những khoảnh khắc đó, cha mẹ vẫn có thể quay lại, trò chuyện và kết nối với con.

Bởi điều trẻ cần nhất không phải là một người cha hay người mẹ hoàn hảo.

Mà là một người lớn khiến trẻ cảm thấy:

“Con được yêu thương, được lắng nghe và luôn có một nơi an toàn để trở về.”