3 dấu hiệu kỹ năng ngôn ngữ đang tiến bộ
Khi nói đến phát triển ngôn ngữ, ba mẹ thường chú ý:
“Con nói được bao nhiêu từ rồi?”
“Con đã nói được câu dài chưa?”
Nhưng hành trình Ngôn ngữ không chỉ nằm ở số lượng từ trẻ biết.
Điều đáng quan sát hơn là:
Trẻ đang dùng ngôn ngữ như thế nào để hiểu, diễn đạt và kết nối với người khác?
Dưới đây là 3 dấu hiệu ba mẹ có thể quan sát trong những cuộc trò chuyện và giờ chơi hằng ngày.
1. Con chủ động giao tiếp nhiều hơn
Trước đây, trẻ có thể chỉ kéo tay ba mẹ đến món đồ mình muốn.
Dần dần, con bắt đầu:
Chỉ tay và nhìn ba mẹ.
Gọi tên món đồ.
Nói “Con muốn…”
Đặt câu hỏi.
Chủ động kể một điều vừa xảy ra.
Điều quan trọng không chỉ là câu nói dài hay ngắn.
Mà là trẻ ngày càng hiểu:
“Con có thể dùng cách giao tiếp của mình để người khác hiểu con.”
Đây là một bước tiến rất đáng quý.
2. Con diễn đạt ngày càng rõ và phong phú hơn
Ban đầu:
“Xe.”
Sau đó:
“Xe đỏ.”
Rồi:
“Xe đỏ chạy.”
Và dần dần:
“Chiếc xe màu đỏ đang chạy qua cây cầu.”
Không cần biến đây thành một cuộc đua về độ dài câu.
Điều đáng chú ý là trẻ bắt đầu sử dụng thêm:
Tên gọi.
Hành động.
Đặc điểm.
Vị trí.
Cảm xúc.
Nguyên nhân.
Con không chỉ gọi tên thế giới.
Con đang học cách mô tả thế giới ngày càng rõ hơn.
3. Con có thể duy trì một cuộc trò chuyện hoặc câu chuyện lâu hơn
Đây là một dấu hiệu rất đẹp.
Trước đây:
Ba mẹ hỏi:
“Hôm nay con chơi gì?”
Con:
“Xe.”
Cuộc trò chuyện kết thúc.
Sau này:
“Con chơi xe.”
“Xe của con đi đâu?”
“Đi cứu bạn gấu.”
“Tại sao bạn gấu cần cứu?”
“Vì bạn ấy bị kẹt trên cầu…”
Trẻ bắt đầu biết:
Lắng nghe → Trả lời → Thêm thông tin → Phản hồi → Tiếp tục câu chuyện.
Ngôn ngữ lúc này không còn chỉ là những từ riêng lẻ.
Nó đang trở thành công cụ để duy trì kết nối với một người khác.
Đừng chỉ nhìn vào việc “con nói nhiều hay ít”
Một trẻ nói nhiều chưa chắc đã thể hiện toàn bộ chất lượng giao tiếp.
Một trẻ ít lời hơn cũng có thể đang tiến bộ qua:
Khả năng hiểu lời nói.
Ánh mắt và cử chỉ giao tiếp.
Khả năng chờ lượt.
Cách phản hồi phù hợp.
Khả năng diễn đạt nhu cầu rõ hơn.
Vì vậy, hãy nhìn toàn bộ hành trình giao tiếp của trẻ.
Và đừng so con với một đứa trẻ khác
Hôm nay đừng hỏi:
“Tại sao bạn ấy nói nhiều hơn con?”
Hãy thử nhìn lại chính con:
“Ba tháng trước con giao tiếp thế nào?”
“Bây giờ con đã có thể làm thêm điều gì?”
Đó mới là sự so sánh có ý nghĩa.
BBF gợi ý ba mẹ quan sát 3 chuyển biến
Từ chờ người khác hỏi → đến chủ động giao tiếp.
Từ một vài từ đơn giản → đến diễn đạt ngày càng rõ hơn.
Từ trả lời ngắn → đến duy trì cuộc trò chuyện và kể lại ý tưởng.
Không cần ngày nào cũng tiến một bước lớn.
Có những thay đổi rất nhỏ:
Hôm qua con chỉ tay.
Hôm nay con nói:
“Cho con.”
Một thời gian sau:
“Mẹ cho con chiếc xe màu xanh nhé.”
Rồi một ngày:
“Mẹ ơi, con muốn chiếc xe màu xanh vì con đang xây gara cho nó.”
Đó không chỉ là việc câu nói dài hơn.
Đó là lúc suy nghĩ bên trong của trẻ ngày càng có nhiều con đường để đi ra thế giới bên ngoài.
Và đó chính là điều BBF muốn ba mẹ nhìn thấy trong hành trình Kỹ năng Ngôn ngữ:
Không chỉ là:
“Con biết bao nhiêu từ?”
Mà là:
“Con đang sử dụng ngôn ngữ tốt hơn như thế nào để nói điều mình nghĩ, hiểu người khác và kết nối với thế giới?”
Bởi cuối cùng, ngôn ngữ không phải cuộc thi xem đứa trẻ nào nói sớm hơn.
Ngôn ngữ là cây cầu để một đứa trẻ đưa thế giới bên trong mình đến gần hơn với những người con yêu thương.
BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc


