Đừng trả lời thay con quá nhanh

Đừng trả lời thay con quá nhanh

Có người hỏi:

“Con tên gì?”

Trẻ im lặng vài giây.

Ba mẹ lập tức:

“Con tên Minh.”

Người khác hỏi:

“Con muốn uống gì?”

Con còn đang suy nghĩ.

Ba mẹ đã nói:

“Cho cháu nước cam.”

Những tình huống ấy rất quen thuộc.

Người lớn trả lời thay vì muốn giúp con.

Nhưng đôi khi, điều trẻ cần không phải là một người nói hộ.

Mà là thêm một chút thời gian để tự tìm ra lời của mình.

Trẻ cần thời gian để tạo ra một câu trả lời

Khi nghe một câu hỏi, trẻ có thể cần:

Nghe → Hiểu → Suy nghĩ → Tìm từ → Sắp xếp câu → Nói.

Người lớn có thể thực hiện quá trình này rất nhanh.

Nhưng với trẻ nhỏ, vài giây im lặng không có nghĩa là con không biết.

Có thể con chỉ đang chuẩn bị để nói.

Nếu ba mẹ trả lời ngay, quá trình ấy bị dừng lại.

Hãy thử chờ thêm một chút

Người khác hỏi:

“Hôm nay con chơi gì?”

Đừng vội:

“Hôm nay cháu chơi xếp hình.”

Hãy nhìn con.

Mỉm cười.

Chờ.

Nếu con vẫn chưa biết nói thế nào, ba mẹ có thể gợi ý:

“Con nhớ lúc nãy mình chơi với những khối gì không?”

Đó là hỗ trợ con trả lời, thay vì trả lời thay con.

Khi con nói chưa trọn câu, đừng vội hoàn thành hộ

Con:

“Con muốn cái…”

Ba mẹ:

“Cái xe đúng không?”

Có thể đúng.

Nhưng cũng có thể con đang muốn nói một điều khác.

Hãy thử:

“Ừ, con muốn cái gì?”

Và chờ con hoàn thành.

Khoảng trống nhỏ ấy chính là nơi trẻ tập:

Tìm từ.
Tạo câu.
Diễn đạt nhu cầu.
Và tự tin nói ra lựa chọn của mình.

Đừng biến sự nhanh nhẹn của người lớn thành sự im lặng của trẻ

Nếu mỗi lần trẻ chậm một chút đều có người nói hộ, trẻ có thể có ít cơ hội hơn để tự giao tiếp.

Trong khi cuộc sống sẽ có rất nhiều lúc con cần tự nói:

“Con muốn…”

“Con không thích…”

“Con cần giúp đỡ.”

“Con nghĩ…”

“Con không đồng ý.”

“Đây là ý kiến của con.”

Kỹ năng Ngôn ngữ không chỉ để trẻ nói hay.

Nó còn giúp trẻ thể hiện chính mình.

Khi nào ba mẹ nên hỗ trợ?

Chờ không có nghĩa là để con loay hoay mãi.

Nếu trẻ thật sự khó khăn, ba mẹ có thể giảm độ khó.

Thay vì hỏi:

“Con muốn chơi gì?”

Có thể hỏi:

“Con muốn chơi ô tô hay xếp hình?”

Thay vì trả lời hộ:

“Con đang buồn.”

Có thể gợi mở:

“Con đang cảm thấy buồn hay tức giận?”

Ba mẹ vẫn ở đó.

Nhưng thay vì lấy mất lượt nói của con, chúng ta đang trao cho con một chiếc cầu để tự bước qua.

Và hãy tôn trọng khi con chưa muốn trả lời

Không phải mọi sự im lặng đều cần được lấp đầy.

Trẻ có thể đang ngại.

Chưa sẵn sàng.

Không muốn nói với người lạ.

Hoặc đơn giản là chưa muốn trả lời lúc ấy.

Đừng ép:

“Cô hỏi thì phải trả lời chứ!”

Ba mẹ có thể cho con thêm thời gian và làm mẫu cách giao tiếp phù hợp.

Mục tiêu không phải tạo ra một đứa trẻ luôn phải nói.

Mà là giúp con có khả năng nói khi con có điều muốn diễn đạt.

BBF muốn ba mẹ nhớ một nguyên tắc nhỏ

Khi con được hỏi một câu:

Đừng nhìn người hỏi trước. Hãy nhìn con trước.

Cho con biết:

“Đây là lượt của con.”

Rồi chờ.

Nếu cần, gợi ý.

Nếu con vẫn cần giúp, hãy hỗ trợ.

Một thay đổi rất nhỏ:

Hỏi → Chờ → Gợi mở → Con trả lời → Ba mẹ mở rộng.

Thay vì:

Hỏi → Ba mẹ trả lời thay.

Bởi mỗi lần trẻ tự nói:

“Con muốn…”

“Con nghĩ…”

“Theo con…”

là mỗi lần con đang xây dựng thêm một chút khả năng sử dụng tiếng nói của chính mình.

Và có lẽ một trong những món quà đẹp nhất người lớn có thể trao cho trẻ không phải là:

Nói thay con thật giỏi.

Mà là:

Kiên nhẫn chờ để con học cách tự nói lên điều mình nghĩ.

Hôm nay chỉ là:

“Con muốn chiếc xe màu đỏ.”

Nhưng từ những câu nói nhỏ ấy, một ngày con sẽ đủ tự tin để nói với thế giới:

“Đây là suy nghĩ của con.”

BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc