Từ chơi một mình đến chơi cùng nhau
Có những lúc ba mẹ nhìn thấy con ngồi một mình giữa rất nhiều bạn và bắt đầu lo:
“Sao con không chơi cùng các bạn?”
Nhưng hành trình xã hội của trẻ không bắt đầu ngay bằng việc biết hợp tác.
Trước khi có thể nói:
“Chúng mình cùng chơi nhé!”
trẻ thường cần đi qua nhiều bước nhỏ.
1. Chơi một mình – “Đây là thế giới của con”
Ở giai đoạn đầu, trẻ có thể tập trung vào món đồ chơi của riêng mình.
Con khám phá.
Cầm.
Xếp.
Tháo.
Thử.
Làm lại.
Chơi một mình không có nghĩa là trẻ thiếu Kỹ năng Xã hội.
Đây cũng là khoảng thời gian trẻ khám phá bản thân, đồ vật và cách mình tương tác với thế giới.
2. Quan sát – “Bạn đang làm gì vậy?”
Dần dần, trẻ bắt đầu chú ý đến những đứa trẻ khác.
Con có thể đứng nhìn bạn chơi.
Theo dõi cách bạn xếp khối.
Nhìn bạn đẩy ô tô.
Nghe tiếng các bạn cười.
Trẻ chưa bước vào cuộc chơi, nhưng sự quan tâm đến người khác đã xuất hiện.
Đừng vội thúc:
“Vào chơi với bạn đi con!”
Đôi khi, quan sát chính là cách trẻ chuẩn bị để tham gia.
3. Chơi cạnh nhau – “Con chơi ở đây, bạn chơi ở đó”
Hai trẻ có thể ngồi rất gần nhau.
Mỗi người cầm một món đồ.
Không nói chuyện nhiều.
Không có mục tiêu chung.
Nhìn từ bên ngoài, chúng ta có thể nghĩ:
“Hai đứa có chơi với nhau đâu.”
Nhưng đây vẫn có thể là một bước quan trọng.
Trẻ bắt đầu quen với việc chia sẻ không gian chơi với người khác.
Con nhìn cách bạn chơi.
Bạn nhìn cách con chơi.
Và đôi khi, hai đứa bắt đầu bắt chước nhau.
4. Bắt đầu tương tác – “Cho mình xem với”
Một món đồ chơi được chuyền qua.
Một trẻ đưa khối cho bạn.
Một đứa đẩy xe, đứa kia đẩy lại.
Một câu nói xuất hiện:
“Bạn chơi cái này không?”
Cuộc chơi bắt đầu có sự kết nối.
Từ hai thế giới riêng biệt, một cây cầu nhỏ đang được hình thành.
5. Chơi cùng nhau – “Chúng mình làm cái này nhé”
Bây giờ, trẻ không chỉ chơi cạnh nhau.
Hai hoặc nhiều trẻ bắt đầu có một ý tưởng chung.
“Chúng mình xây lâu đài nhé.”
Một bạn tìm khối.
Một bạn xây.
Một bạn mang nhân vật vào.
Một bạn nghĩ ra câu chuyện.
Cuộc chơi bắt đầu cần đến:
Giao tiếp.
Chờ lượt.
Chia sẻ.
Thương lượng.
Phối hợp.
Kỹ năng Xã hội được thực hành ngay trong chính cuộc chơi.
6. Hợp tác – “Chúng ta cùng làm được”
Một bước xa hơn là khi trẻ bắt đầu hiểu:
Muốn đạt được mục tiêu này, mọi người cần phối hợp với nhau.
Không còn chỉ là:
“Con đang chơi.”
Mà trở thành:
“Chúng ta đang làm một việc cùng nhau.”
Đây là một bước chuyển rất đẹp:
Từ “Con” → “Bạn” → “Chúng ta”.
Đừng biến hành trình xã hội thành một cuộc đua
Có trẻ nhanh chóng chạy vào nhóm.
Có trẻ cần đứng bên ngoài quan sát khá lâu.
Có trẻ thích nhóm đông.
Có trẻ thoải mái hơn khi chỉ chơi với một hoặc hai bạn.
Ba mẹ không cần liên tục so sánh:
“Sao con không hòa đồng như bạn?”
Hãy quan sát sự tiến bộ của chính con.
Hôm qua con chỉ đứng nhìn.
Hôm nay con ngồi cạnh.
Ngày mai con có thể đưa bạn một món đồ.
Một thời gian sau, con có thể nói:
“Bạn chơi với mình nhé.”
Đó đều là những bước tiến đáng được nhìn thấy.
BBF tin rằng Kỹ năng Xã hội không phải là khả năng luôn luôn hòa vào đám đông.
Mà là khả năng từng bước:
Nhận biết người khác.
Kết nối.
Giao tiếp.
Tôn trọng.
Chia sẻ không gian.
Thương lượng.
Và hợp tác khi cần.
Hành trình ấy có thể được nhìn như:
Chơi một mình → Quan sát → Chơi cạnh nhau → Tương tác → Chơi cùng nhau → Hợp tác.
Đừng quá vội kéo trẻ vào thế giới của người khác.
Hãy cho con đủ an toàn và đủ thời gian để tự bước ra khỏi thế giới của mình.
Bởi một ngày, từ một đứa trẻ từng ngồi lặng lẽ chơi một mình, con có thể chủ động quay sang người bên cạnh và nói:
“Chúng mình cùng chơi nhé!”
Đó không chỉ là một lời mời chơi.
Đó là một cột mốc đẹp trên hành trình phát triển Kỹ năng Xã hội.
BBF – 6 Kỹ năng Vàng
Tư duy – Sáng tạo – Xã hội – Ngôn ngữ – Vận động – Cảm xúc


