KỸ NĂNG XÃ HỘI BẮT ĐẦU TỪ NHỮNG TRÒ CHƠI RẤT NHỎ

Ba mẹ thường nghĩ kỹ năng xã hội là điều gì đó rất lớn:

Biết giao tiếp.
Biết hợp tác.
Biết chia sẻ.
Biết làm việc nhóm.
Biết giải quyết mâu thuẫn.

Nhưng với một đứa trẻ, những điều ấy không bắt đầu trong một lớp học mang tên “Kỹ năng xã hội”.

Nó có thể bắt đầu từ một khoảnh khắc rất nhỏ:

“ĐẾN LƯỢT CON.”

---

MỘT QUẢ BÓNG CŨNG CÓ THỂ LÀ BÀI HỌC ĐẦU TIÊN

Ba lăn bóng sang.

Con nhận.

Con lăn lại.

Ba nói:

“Đến lượt ba.”

Rồi:

“Đến lượt con.”

Chỉ vài phút.

Không giáo trình.

Không bài giảng.

Nhưng con đang trải nghiệm:

Chờ đợi.
Quan sát người khác.
Luân phiên.
Phản hồi.
Cùng tham gia một hoạt động.

KỸ NĂNG XÃ HỘI ĐÔI KHI BẮT ĐẦU TỪ VIỆC HIỂU RẰNG: CUỘC CHƠI KHÔNG CHỈ CÓ MÌNH CON.

---

1. TỪ “CỦA CON!” ĐẾN “CHÚNG TA CÙNG CHƠI”

Hai bé.

Một chiếc xe.

Và câu quen thuộc:

“CỦA CON!”

Ba mẹ rất dễ nói ngay:

“Con phải biết chia sẻ chứ!”

Nhưng chia sẻ không phải một chiếc nút trẻ có thể bật lên chỉ vì người lớn yêu cầu.

Con cần nhiều cơ hội nhỏ để trải nghiệm:

Giữ.
Đưa.
Nhận.
Chờ.
Đến lượt.
Chơi cùng.

Thay vì chỉ yêu cầu:

“Nhường em đi.”

Ba mẹ có thể hỗ trợ cấu trúc cuộc chơi:

“Con chạy xe một vòng, sau đó đến lượt em nhé.”

**CHIA SẺ KHÔNG CHỈ ĐƯỢC DẠY BẰNG LỜI.

NÓ ĐƯỢC THỰC HÀNH TRONG NHỮNG TÌNH HUỐNG THẬT.**

---

2. MỘT TÒA THÁP CÓ THỂ DẠY CON HỢP TÁC

Ba mẹ thử thay đổi luật chơi.

Không phải:

“Ai xây tháp cao nhất?”

Mà là:

“CẢ NHÀ MÌNH CÙNG XÂY MỘT TÒA THÁP CAO HƠN CON NHÉ!”

Ba đặt một khối.

Con đặt một khối.

Anh đưa khối.

Em chọn màu.

Tòa tháp bắt đầu cao lên.

Lúc này, mục tiêu không còn là:

“AI THẮNG?”

Mà là:

“CHÚNG TA CÓ LÀM ĐƯỢC KHÔNG?”

Đó là một trải nghiệm xã hội rất khác.

---

3. ĐỒ CHƠI NHẬP VAI TẠO RA MỘT “XÃ HỘI THU NHỎ”

Một bộ bếp.

Con làm đầu bếp.

Ba là khách.

“Ba muốn ăn gì?”

“Cho ba một chiếc bánh.”

“Hết bánh rồi!”

“Vậy ba chọn món khác nhé.”

Chỉ là chơi.

Nhưng bên trong đó có:

Vai trò.
Lắng nghe.
Yêu cầu.
Phản hồi.
Thương lượng.
Thay đổi kế hoạch.

Một bộ bác sĩ cũng vậy.

Một cửa hàng.

Một gara.

Một nhà hàng.

NHẬP VAI CHO TRẺ CƠ HỘI THỬ NHỮNG TÌNH HUỐNG XÃ HỘI TRONG MỘT THẾ GIỚI AN TOÀN CỦA TRÒ CHƠI.

---

4. ĐỪNG SỢ NHỮNG MÂU THUẪN NHỎ

Hai bé cùng muốn một món.

Tranh nhau.

Một bé khó chịu.

Đây là lúc người lớn thường muốn giải quyết thật nhanh:

“Đưa em đi.”

“Không được tranh nhau.”

Nhưng nếu tình huống an toàn, đó cũng có thể là cơ hội để hỗ trợ trẻ:

“Hai bạn đều muốn chiếc xe.”

“Bây giờ đang đến lượt anh.”

“Em có thể chờ hoặc chọn chiếc khác trong lúc này.”

Dần dần trẻ gặp những tình huống như:

MÌNH MUỐN – NHƯNG NGƯỜI KHÁC CŨNG MUỐN.

Đây chính là một phần của đời sống xã hội.

---

5. THẮNG – THUA CŨNG LÀ MỘT PHẦN CỦA CHƠI CÙNG

Với trò chơi phù hợp độ tuổi:

Hôm nay con thắng.

Con vui.

Ngày mai con thua.

Con thất vọng.

Ba mẹ không nhất thiết phải để con thắng mọi lần.

Thay vào đó:

“Con buồn vì chưa thắng à?”

“Mình chơi thêm một vòng nhé?”

Trẻ dần có cơ hội trải nghiệm:

Chờ lượt.
Theo luật.
Thắng.
Thua.
Thất vọng.
Thử lại.

CHƠI CÙNG NGƯỜI KHÁC KHÔNG CHỈ HỌC CÁCH CHIẾN THẮNG.

CÒN LÀ HỌC CÁCH TIẾP TỤC KHI MÌNH KHÔNG ĐƯỢC NHƯ Ý.

---

6. ĐỪNG CHỈ HỎI “MÓN NÀY CON CHƠI ĐƯỢC KHÔNG?”

Hãy hỏi thêm:

“MÓN NÀY CÓ THỂ KÉO THÊM MỘT NGƯỜI VÀO CUỘC CHƠI KHÔNG?”

Một quả bóng:

Có.

Một bộ xây dựng:

Có.

Một căn bếp:

Có.

Một bộ nhập vai:

Có.

Một board game phù hợp:

Có.

Những món như vậy có một giá trị rất đặc biệt.

Chúng không chỉ tạo ra tương tác giữa:

TRẺ ↔ ĐỒ CHƠI

mà còn tạo ra:

TRẺ ↔ TRẺ

và:

TRẺ ↔ BA MẸ.

---

BBF SẼ NHÌN GÌ KHI CHỌN ĐỒ CHƠI NHÓM “XÃ HỘI”?

Không phải món nào ghi chữ “Social Skills” trên hộp.

BBF sẽ nhìn xem cuộc chơi có tạo cơ hội để trẻ:

① CHƠI CÙNG

Có thể có hai người trở lên tham gia?

② CHỜ LƯỢT

Có lúc con cần đợi người khác?

③ HỢP TÁC

Có mục tiêu nào mọi người phải cùng hoàn thành?

④ GIAO TIẾP

Con có lý do để yêu cầu, trả lời hoặc trao đổi?

⑤ THƯƠNG LƯỢNG

Có những lựa chọn cần thống nhất?

⑥ HIỂU NGƯỜI KHÁC

Con có cơ hội nhận ra người khác cũng có mong muốn và cảm xúc riêng?

Nếu một trò chơi tạo được nhiều tình huống như vậy:

ĐÓ LÀ MỘT TRẢI NGHIỆM XÃ HỘI ĐÁNG GIÁ.

---

VÀ BA MẸ CHÍNH LÀ “NGƯỜI CHƠI” ĐẦU TIÊN

Không cần chờ con đến trường.

Không cần chờ một nhóm 10 bạn.

Kỹ năng xã hội có thể bắt đầu ngay trong phòng khách.

Ba nói:

“Đến lượt con.”

Mẹ hỏi:

“Con cho mẹ chơi cùng được không?”

Anh nói:

“Mình xây chung nhé.”

Em đưa một khối.

Con chờ.

Con nhận.

Con đáp lại.

MỖI LẦN NHƯ VẬY LÀ MỘT LẦN CON THỰC HÀNH VIỆC Ở BÊN CẠNH MỘT NGƯỜI KHÁC.

---

ĐÂY CŨNG LÀ LÝ DO BBF KHÔNG MUỐN CHỈ GIAO ĐỒ CHƠI

Hãy tưởng tượng mỗi món thuộc nhóm Xã hội của BBF có thêm:

THẺ “CHƠI CÙNG CON”

Ví dụ với một bộ xây dựng:

Thử thách 1: Hai người xây chung một ngôi nhà.

Thử thách 2: Một người xây – một người tìm khối.

Thử thách 3: Mỗi người lần lượt đặt một khối.

Thử thách 4: Cả nhà xây một cây cầu cho xe đi qua.

Một món đồ.

Nhưng BBF thêm vào:

LÝ DO ĐỂ CẢ GIA ĐÌNH NGỒI XUỐNG CÙNG NHAU.

Đó mới đúng với tinh thần:

BBF – Gắn kết yêu thương.

---

BỞI SAU CÙNG…

Một đứa trẻ không học cách sống cùng người khác chỉ bằng việc nghe:

“Con phải biết chia sẻ.”

Con học qua hàng trăm khoảnh khắc nhỏ:

Đến lượt con.

Đến lượt bạn.

Cho mình mượn nhé?

Mình cùng làm.

Con chưa thắng.

Bạn đang buồn.

Thử lại nhé.

Chúng ta làm được rồi!

Không khoảnh khắc nào quá lớn.

Nhưng khi chúng lặp lại đủ nhiều:

CHÚNG DẦN TRỞ THÀNH CÁCH CON BIẾT CHƠI – GIAO TIẾP – HỢP TÁC VÀ SỐNG CÙNG NGƯỜI KHÁC.

---

KỸ NĂNG XÃ HỘI KHÔNG BẮT ĐẦU TỪ NHỮNG BÀI HỌC LỚN.

NÓ CÓ THỂ BẮT ĐẦU TỪ MỘT QUẢ BÓNG, HAI ĐỨA TRẺ VÀ MỘT CÂU RẤT NHỎ:

“ĐẾN LƯỢT BẠN.”

BBF – Gắn kết yêu thương.